Interview | Vergunningen zijn geen obstakel maar een startpunt voor succes

“Waar industriële bedrijven zich van nature al meer bewust zijn van de milieu-impact van hun activiteiten, lopen bouwbedrijven op dat vlak vaak nog achter”, zegt Ellen Thibo. “Meestal gaat het overgrote deel van de energie spontaan naar het ontwerp, de functionaliteit en de esthetiek. Architecten ontwerpen mooie plannen, en pas helemaal aan het einde van de rit, als die plannen in technische richtlijnen voor de vergunning moeten worden gegoten, blijkt dat het milieuaspect roet in het eten kan gooien. Het is logisch dat dit ervaren wordt als een bron van frustraties. Terwijl dit gemakkelijk vermeden kan worden als er van bij het begin met de milieucontext rekening wordt gehouden.”

Voorspelbaar

Een vergunning is veel meer dan een simpel papiertje; het is de officiële toestemming van de samenleving om een project uit te voeren. Het vergunningstraject is het moment waarop belangen moeten samenkomen: van bedrijven, omwonenden, milieuorganisaties en overheden. “Wat veel ontwikkelaars als onverwachte struikelblokken ervaren, is daarentegen meestal heel voorspelbaar”, aldus Thibo.  “Zeker omdat in Vlaanderen de ruimte compact is en projecten per definitie altijd dichtbij natuur- of woongebieden, verkeersassen en industriezones liggen. Elk project, van een fietssnelweg tot een chemisch bedrijf, heeft daardoor zowel positieve als negatieve effecten die om aandacht schreeuwen. Een grondige impactanalyse is daarom altijd essentieel.”

Daarom pleit Arcadis voor de vroege betrokkenheid van milieuexperts, het liefst al tijdens de fase van het locatieonderzoek en zeker voor er sprake is van een uitgewerkt architecturaal ontwerp. “Door de omgeving en het geplande project tijdig te analyseren, kunnen toekomstige problemen vermeden worden.”

Vroege betrokkenheid 

De thema’s die tijdens een laat ingeplande vergunningsprocedure voor zware vertragingen kunnen zorgen, variëren sterk. Maatschappelijke knelpunten zoals de stikstofproblematiek of PFAS-vervuiling zijn intussen goed gekend, maar er zijn talloze andere, vaak minder spraakmakende factoren die over het hoofd gezien worden. “Denk aan een foutief inschatten van de noodzakelijke parkeercapaciteit of aan het negeren van de impact van bemalingen. Als een bouwplaats zich in de nabijheid van een natuurgebied bevindt, kan de tijdelijke verlaging van het grondwaterniveau de omliggende natuur ernstig aantasten. Ook het negeren van broedseizoenen kan er zomaar voor zorgen dat een project maandenlang verplicht moet worden uitgesteld omdat de werken in de verkeerde ecologische periode gepland zijn. Door bij de start van het project de omgeving goed te analyseren, kunnen we mogelijke dealbrekers vroeg identificeren. Dit hoeft niet gepaard te gaan met uitgebreide studies maar het stelt ons in staat om de juiste vragen te stellen en het voorkomt dat er op het einde lijken uit de kast vallen.”

Praktische oplossingen door slimme fasering 

Een ‘nuchtere procesbegeleiding’ is een belangrijke pijler van een succesvol vergunningstraject. “Wanneer milieuspecialisten vanaf dag één mee aan tafel zitten, kunnen ze al in een zeer vroeg stadium proactief en informeel in dialoog gaan met de bevoegde overheden, om te informeren of er specifieke gevoeligheden spelen op de gekozen locatie. De bereidheid bij deze overheden om aan een dergelijk informeel overleg mee te werken, is doorgaans groot. Daardoor gaan de rode vlaggen de lucht in op een ogenblik dat de planning nog niet vastligt. Achteraf kan dan een realistische roadmap opgesteld worden die maximaal rekening houdt met de uitdagingen. Nauwkeurige procesbewaking zorgt achteraf voor een minder stressvolle realisatie van het project.” 

Esthetiek en milieu gaan hand in hand 

De vroege introductie van de milieucontext hoeft ook niet het einde te betekenen van de esthetische en creatieve vrijheid van het ontwerpteam. “Binnen Arcadis werken we met multidisciplinaire teams waarin milieuspecialisten schouder aan schouder staan met architecten en ontwerpers. Eenmaal de uitdagingen in beeld zijn, kunnen we met slimme ontwerpkeuzes antwoorden bieden en de resterende barrières wegnemen. Samen zoeken we naar de meest elegante oplossingen om de ontwerpdromen waar te maken binnen de milieukaders.”

Een vlotte procedure dankzij een grondige voorbereiding 

Zorgt deze integrale methodiek er uiteindelijk voor dat het totale traject van a tot z sneller verloopt? “Door deze aanpak komt het zwaartepunt van het proces in de voorbereiding te liggen”, aldus Ellen Thibo. “Het voortraject zal meer tijd in beslag nemen omdat er tijd geïnvesteerd moet worden in onderzoek, overleg en afstemming, voordat de officiële vergunningsaanvraag wordt ingediend. De tijdwinst zit in een grotere voorspelbaarheid. Het voorkomt bovendien dat het hele bouwteam in een jojo-procedure terechtkomt, waarin een vergunningsdossier voortdurend wordt teruggestuurd. Met alle onzekerheid vandien.”

Foto’s: Arcadis / GettyImages