Bosch Beton: “De duurzame keuze kan ook de goedkoopste zijn”

Je kunt een volger zijn op het gebied van innovatie of je kunt de toekomst zelf helpen vormgeven. Bosch Beton kiest voor dat laatste, ook al betekent dit dat ze daar niet altijd meteen op korte termijn de financiële vruchten van kunnen plukken. “Onze grootste uitdaging – en tegelijkertijd onze grootste kans – ligt in de reductie van het cement in onze sleufsilo’s en keerwanden”, aldus Brechtje van den Beuken. “Cement is het bindmiddel van het beton dat we gebruiken, maar meteen ook de grootste vervuiler in ons proces. Daarom hebben wij een concreet stappenplan ontwikkeld op weg naar een cementvrije generatie. Toen we in 2019 naar onze nieuwe locatie in Barneveld verhuisden, introduceerden we onze tweede generatie beton met 30% minder cement. Inmiddels is de standaard in onze fabriek al de derde generatie: een hybride mengsel met maar liefst 50% cementreductie. En toch zijn we nog maar halverwege. Onze ambitie is een 100% cementvrij product. Deels gebaseerd op geopolymeertechnologie.”

“De aanleiding voor onze zoektocht lag ironisch genoeg in een oud probleem van onze agrarische klanten. De zuren in het kuilvoer voor de runderen vreten het cement aan van de sleufsilo’s waarin het is gestockeerd. Geopolymeerbeton blijkt hier veel beter tegen bestand. Om dit te bewijzen, hebben we al heel veel gemengd en getest. Vandaag lopen er proeftuinen in samenwerking met certificerende instanties, waterschappen (de overheidsinstantie die in Nederland, in een bepaald gebied de waterhuishouding regelt – red.) en de nationale spoorwegmaatschappij ProRail. We hebben wanden in geopolymeerbeton gegoten die we de komende jaren nauwkeurig zullen blijven monitoren. Met de bedoeling om op basis van het onderzoek dan nieuwe normen te ontwikkelen.”

Bureaucratie als drempel

“Technisch kan er al heel veel; we kunnen beton zonder cement maken, maar we lopen tegen de grenzen van de regelgeving aan. Een receptuur met minder dan 25% cement mag in Nederland volgens de wet niet eens 'beton' heten. Dat maakt de introductie van onze vierde generatie (75% minder cement) en 5e generatie (100% reductie) complex. Wij leveren vandaag in vijf landen en elk land hanteert eigen spelregels. Terwijl we voor ProRail in Nederland een blend van meer dan 50% moeten leveren, stoten we in Duitsland op een ‘njet’ omdat daar alleen de cementleveranciers dat mogen doen. Achter heel veel van die regels zit ook een commercieel verdienmodel van de gevestigde orde en dat vertraagt de innovatie. Hoe dan ook willen we klaar zijn om snel te kunnen schakelen als het licht uiteindelijk toch op groen springt.”

Trillen op frequentie

Innovatie zit niet alleen in de chemie, maar ook in de techniek. “Ik ben er trots op dat wij onlangs, als eerste betonfabriek in Nederland, met de Sonocrete-techniek zijn beginnen werken. Het principe is fascinerend: we laten specifieke frequenties los op het betonmengsel, waardoor cementdeeltjes, die normaal samenklonteren, uit elkaar worden getrild en geactiveerd. Daardoor kan elk cementdeeltje afzonderlijk kristallen vormen, met als resultaat: een product dat sneller uithardt met een grotere eindsterkte, waarvoor we ook tot wel 30% minder cement nodig hebben.”

Data is het nieuwe goud

Naast de kwaliteit van het fysieke product, wordt data steeds belangrijker. “Duurzaamheid is voor veel klanten abstract”, zegt Brechtje. “Beton is immers altijd grijs aan de buitenkant. Om transparantie te bieden, introduceerden we daarom eerder al, als eerste betonproducent, een CO₂-label, vergelijkbaar met het energielabel op je koelkast. Recent hebben we daar ook de CO₂-klantkaart aan toegevoegd. Grote bouwers zoals Heijmans en Dura Vermeer worden door Europa gedwongen om, naast hun financiële budgetten, steeds vaker met CO₂-budgetten te werken. Met onze klantkaart krijgen zij van ons een gedetailleerd jaaroverzicht: hoeveel ton beton enl staal hebben ze gebruikt, hoeveel kilometer hebben ze afgelegd en met welk transport is dat gebeurd. En vooral: wat is de CO₂-impact die daarmee correspondeert. We laten ook het 'reductiepotentieel' zien. We tonen de klant wat hij had kunnen besparen door te kiezen voor een duurzamer mengsel of elektrisch transport.”

Duurzaam hoeft niet duur te zijn

“Er heerst een hardnekkig dogma dat duurzaam bouwen altijd duurder is. Met onze 'Green Series' bewijzen wij echter het tegendeel. De keerwanden met dit label zijn gegoten met het derde generatie mengsel maar zijn specifiek bedoeld voor lagere en lichtere toepassingen in de grond-, weg- en waterbouw. We hebben via lange testprojecten gezocht hoe we de staalwapening voor deze toepassingen konden reduceren. Door onder meer vezeltechniek te introduceren is het ons gelukt om de vereiste veiligheid te garanderen. En hier komt onze filosofie om de hoek kijken: het prijsvoordeel dat dit oplevert, steken we niet in eigen zak, maar rekenen we door aan de klant. De klant krijgt dus een betere én goedkopere wand. Ik vind het prachtig om te bewijzen dat de duurzame keuze ook economisch de slimste keuze kan zijn.”

Digitale zelfredzaamheid

“Tot slot transformeren we ook de manier waarop onze klanten kopen. Wij bedienen twee totaal verschillende werelden: de boer en de aannemer. De boer beslist vaak aan de keukentafel met het hele gezin. Voor hen hebben we al acht jaar geleden de 'Sleufsilogenerator' bedacht, waarmee hij online zijn ideale sleufsilo kan uittekenen.

Voor de infra-markt hebben we dit jaar de 'Keerwand Configurator' gelanceerd. Dit was een grotere uitdaging vanwege de vele variabelen die mogelijk zijn in diverse civiele projecten. We merkten echter dat ook in deze niche de moderne inkoper of werkvoorbereider zelfredzaam wil zijn. Hij of zij wil zich 's avonds om 11 uur kunnen oriënteren, zonder afhankelijk te zijn van onze kantoortijden. Net zoals je tegenwoordig online je auto kan configureren en doorsturen naar je dealer, kan je nu ook op elk moment een advies en een 3D-model voor een civieltechnisch project genereren. Dit versnelt het proces en verandert de rol van de verkoper van orderverwerker naar die van een adviseur.”