Een wereld in volle beweging

Wat heeft dit te betekenen voor de bouwprofessional? We gaan onder meer na wat de huidige stand van zaken is in de sector, belichten de belangrijkste ontwikkelingen van de voorbije jaren en proberen de hot topics te benoemen. Dit moet leiden tot een overzicht van de belangrijkste recente innovaties en toekomstige trends.

Als uitgangspunt kunnen we stellen dat de juiste keuze en correcte plaatsing van damp- en luchtschermen steeds meer bepalend zijn voor de kwaliteit en prestaties van het eindresultaat. Vatten we het een beetje oneerbiedig samen, dan merk je duidelijk hoe bouwfolies en dampschermen evolueerden van wat je zou kunnen omschrijven als een ‘noodzakelijk detail’ naar een kritische bouwcomponent. 

Traditioneel en het heden

De verklaring voor deze trend vinden we bij de rol die bouwfolies en dampschermen spelen binnen de gebouwschil. Deze vervullen in essentie drie functies: een beperking of regeling van het waterdamptransport, het zorgen voor luchtdichtheid van de constructie en een bescherming tegen wind en water van buitenaf.

Tot in het (redelijk) recente verleden werd vooral gekeken naar de dampremmende werking (uitgedrukt in Sd-waarde), maar in de hedendaagse bouwpraktijk is dat slechts één aspect. Door strengere EPB-eisen, hogere isolatieniveaus en een groeiende focus op luchtdichtheid evolueerden bouwfolies tot performante membranen die meerdere functies combineren. Een logisch gevolg hiervan is dat je als professional niet langer generiek een folie kiest. De keuze moet integendeel aansluiten bij de volledige opbouw van het dak, de wand of de vloer én bij het gebruiksprofiel van het gebouw.

Groei gedreven door regelgeving en renovatie

Wat we in Europa vaststellen, is een duidelijke groei in de markt van de dampremmende en dampdichte membranen. Deze groei heeft een aantal factoren die gezien mogen worden als drijvende krachten. Waar je niet naast kunt kijken, is allereerst het steeds grotere belang dat gehecht wordt aan strengere energieprestatie-eisen, zoals EPB, BEN en passiefstandaarden. Ook niet te miskennen, is de verschuiving naar een steeds sterker wordende renovatie- en retrofitmarkt, vooral dan bij bestaande woningen en tertiaire gebouwen. Daarbovenop komen almaar complexer wordende gebouwschillen met dikkere isolatiepakketten en luchtdichte detaillering.

Naar eigen land vertaald, betekent dit dat er een stijgende vraag is naar hoogwaardige, mechanisch sterke en betrouwbaar gecertificeerde bouwfolies. Vooral bij renovatieprojecten, waar bestaande constructies vaak niet damptechnisch zijn opgebouwd volgens hedendaagse inzichten, is de juiste folie essentieel om condensatie- en schimmelproblemen te vermijden. Daarnaast groeit het aandeel van zogenaamde premium membranen: meerlaagse of gewapende folies die niet alleen betere damp- en luchtdichte prestaties leveren, maar ook robuuster zijn op de werf.

Functies van bouwfolies 

Voor bouwprofessionals is een duidelijke functionele indeling essentieel. Hier hoort wat extra uitleg bij over de diverse types folies: dampremmende en dampdichte folies, dampopen folies en lucht- en winddichtingsfolies.

Bij dampremmende en dampdichte folies wordt er ingespeeld op het feit dat waterdamp van een plaats met een hoge relatieve luchtvochtigheid naar één met een lage relatieve luchtvochtigheid migreert (nvdr. vergelijkbaar met hoe wind van een gebied met hoge luchtdruk beweegt naar een met lage luchtdruk). Warme lucht kan meer vocht opnemen dan koude lucht, dus bij een gelijk blijvende hoeveelheid vocht is de relatieve luchtvochtigheid bij warme lucht lager dan bij koude lucht. Hiermee moet je rekening houden en interne condensatie voorkomen. Dampdichte varianten worden vooral toegepast in situaties met hoge vochtbelasting of specifieke technische eisen.

Dampopen membranen worden aan de buitenzijde van de isolatie geplaatst. Dampopen folies vormen zo goed als geen barrière tegen waterdamp en zorgen er dus voor dat constructies steeds naar buiten toe kunnen uitdrogen. Daarom worden ze aan de buitenzijde van de constructie geplaatst. Eventueel ingesloten vocht kan naar buiten uitdrogen, terwijl regen en wind worden tegengehouden. Ze zijn vandaag standaard in moderne dak- en gevelsystemen. Lucht- en winddichtingsfolies spelen een sleutelrol in het beperken van ongecontroleerde luchtlekken, die zorgen voor grotere warmteverliezen maar ook voor meer waterdamp in de constructie, hoewel luchtdichtheid niet exclusief een folie-eigenschap is. In combinatie met tapes, manchetten en accessoires vormen ze een integraal luchtdichtingssysteem. Voor de professionele plaatser is vooral de combinatie van functies relevant: moderne membranen fungeren tegelijk als damprem, luchtscherm en soms zelfs als tijdelijke waterkering tijdens de ruwbouwfase.

Hot topics 

Wat zijn nu de hot topics anno 2026? Misschien wel de meest in het oog springende conclusie is hoezeer luchtdicht bouwen de standaard is geworden, luchtdichtheid is nog allesbehalve een niche. Blowerdoortests werden gemeengoed, niet alleen bij passiefbouw maar ook bij conventionele nieuwbouw en grotere renovaties. Dit verhoogt de aandacht voor aansluitdetails, overlappingen en doorvoeren, waarbij de kwaliteit van de folie én het toebehoren (tapes, lijmen, manchetten,…) doorslaggevend is.

Een van de meest besproken ontwikkelingen is de opkomst van variabele dampremmende folies, die ook wel eens aangeduid worden als klimaatfolies. Deze folies passen hun dampdoorlatendheid aan naargelang de relatieve vochtigheid. In de winter functioneren ze als klassieke damprem, terwijl ze in de zomer meer dampdoorlatend worden, waardoor ingesloten vocht kan uitdrogen. Vooral in renovatie en houtbouw winnen deze systemen terrein.

Ook aan te stippen valt de aanpak van de fouttolerantie bij complexe constructies. Door dikkere isolatiepakketten, hybride bouwmethodes en combinaties van materialen neemt de complexiteit toe en daarom zoekt de sector naar oplossingen die fouttoleranter zijn, zonder in te boeten aan prestaties. Variabele folies en geïntegreerde systemen spelen hierop in.

Het volgende punt is er een waarmee we al jaren om de oren worden geslagen. Er moét blijvend gestreefd worden naar een steeds optimalere duurzaamheid en circulariteit. Bouwfolies liggen steeds vaker onder een vergrootglas in het kader van milieuprestaties en daarom introduceren producenten folies met gerecycleerde grondstoffen en lagere materiaaldiktes bij gelijkblijvende prestaties. Tegelijkertijd gaat speciale aandacht naar een betere recycleerbaarheid aan het einde van de levensduur. Dit sluit aan bij circulaire bouwambities en duurzaamheidscriteria in openbare aanbestedingen.

En tot slot is er de logische vaststelling dat er een tendens blijft naar een zo optimaal mogelijke compatibiliteit met isolatiesystemen. Niet elke folie is geschikt voor elke isolatie, wat betekent dat de combinatie met PUR/PIR, minerale wol, houtvezel of gespoten isolatie een doordachte aanpak vraagt. Steeds meer wordt gebruik gemaakt van condensatiesimulaties om risico’s vooraf in kaart te brengen.

Innovaties en trends

De afgelopen jaren kregen we tal van innovaties te zien. Denk daarbij, bijvoorbeeld, aan meerlaagse en gewapende folies met een hogere scheur- en treksterkte, die geschikt zijn voor intensieve werfomstandigheden. Daarnaast is er het opduiken van UV-gestabiliseerde membranen die tijdelijk onbeschermd kunnen blijven tijdens de ruwbouwfase en de opmars van geavanceerde polyolefine-membranen die betere prestaties leveren dan klassieke LDPE-folies. Ook is er een in het oog springende systemenbenadering waarbij folie, tape en accessoires als één getest geheel worden aangeboden. Interessant is nog hoe er geëxperimenteerd wordt met ‘smart membranes’ die vocht of luchtlekken kunnen monitoren, al bevindt deze technologie zich voorlopig nog in een vroeg stadium en merken we dit vooral in grotere of gespecialiseerde projecten.

Sommige trends kwamen hierboven al summier aan bod. De aldoor strengere prestatie-eisen is er één van. De evolutie gaat duidelijk richting performance-based bouwen. Niet alleen het product, maar het volledige systeem en de uitvoering bepalen of aan de eisen wordt voldaan. Verwacht wordt dat documentatie, testen en garanties rond luchtdichtheid en dampgedrag belangrijker worden. Een ander iets wat eveneens al aangeraakt werd, is de hogere aandacht voor renovatie. De verwachting is dat de renovatiemarkt een belangrijke motor zal blijven. Hier zal de vraag naar flexibele, adaptieve en fouttolerante folies verder toenemen, zeker bij na-isolatie van bestaande 
gebouwen. De integratie in BIM en digitale workflows is een andere tendens. Steeds vaker worden damp- en luchtschermen al in de ontwerpfase gedetailleerd uitgewerkt in BIM-modellen. Dit helpt om aansluitdetails correct te plannen en uitvoeringsfouten te beperken. Aansluitend merken we de stijgende impact van zogenaamde ‘Total envelope solutions’. Bouwfolies maken steeds vaker deel uit van een geïntegreerde gebouwschiloplossing, samen met isolatie, gevel- en dakopbouw. Dit betekent meteen dat er nog meer dan nu nauw samengewerkt moet worden met leveranciers en ontwerpers.

Aandachtspunten

De implicaties voor aannemers zijn niet minnetjes. Samenvattend kunnen we het opsommen als volgt:

• de keuze van een folie moet gebaseerd zijn op constructie, gebruik en regelgeving, niet op gewoonte;
  
• de correcte plaatsing en luchtdichte afwerking zijn minstens zo belangrijk als het product zelf;
  
• opleiding en kennisdeling op de werf worden cruciaal om faalkosten te vermijden;
  
• samenwerking met architecten, EPB-verslaggevers en leveranciers is noodzakelijk wil je optimale prestaties behalen.
  

Deze vaststellingen illustreren treffend hoezeer bouwfolies en dampschermen niet langer een secundair detail zijn, maar dat ze integendeel een volwaardig prestatie-element van de gebouwschil uitmaken. Onder invloed van strengere regelgeving, hogere energie-eisen en een groeiende renovatiemarkt worden de producten technischer, slimmer en duurzamer. De uitdaging – én de meerwaarde – ligt in het correct toepassen van deze oplossingen binnen een geïntegreerde bouwaanpak. Volg en beheers je deze evolutie, dan verhoogt niet enkel de bouwkwaliteit, maar ook de betrouwbaarheid en toekomstbestendigheid van projecten. 

Met dank aan Eurabo en Soudal voor de 
redactionele medewerking.