Flanking-Lab als strijdwapen tegen flankerende geluidsoverdracht

Een goede akoestiek bereiken, is bij alle types van gebouwen een complexe uitdaging. Doorheen de jaren werd geluidsoverdracht bij massieve bouw al veelvuldig onderzocht, met als resultaat dat het probleem vrij goed onder controle is. Tenminste, als de werken volgens de regels van de kunst worden uitgevoerd (lees: het volgen van de aanbevelingen van de TV 281, gebaseerd op de EN 12354 normenreeks). Door de inherente eigenschappen van hout en staal zijn deze ‘lichte’ constructies echter veel gevoeliger voor deze problematiek. Vooral flankerende geluidsoverdracht blijkt momenteel moeilijk in te dijken. R&D-expert bij Buildwise, Lieven De Geetere, legt uit: “Het volstaat niet om de muren en vloeren te isoleren. Het geluid zal zich immers ook via aansluitingen en constructiedetails naar andere ruimtes voortplanten. Heel eenvoudig gesteld, zullen de trillingen van de geluidsbron zich via bouwknopen een weg naar aanpalende of boven/onderliggende kamers banen, waar ze terug in geluid worden omgezet. Dit is ook de reden waarom geluid soms op onverwachte plaatsen hoorbaar wordt.”

Groot probleem, weinig begrepen

Het probleem is dat deze ‘sluipwegen’ vaak moeilijk zichtbaar of detecteerbaar zijn. Daarom is het moeilijk om het probleem naderhand op te lossen. Een correcte constructie met de juiste trillingswerende elementen is onontbeerlijk. Lieven De Geetere: “Maar daar wringt momenteel het schoentje. Weliswaar zijn er bouwnormen, maar niemand weet eigenlijk hoe lichte bouwconstructies daaraan moeten voldoen. Enerzijds zijn er nog te weinig onderzoeksresultaten beschikbaar om een TV uit te brengen, anderzijds zijn de producenten nog volop bezig met hun R&D om efficiënte oplossingen te ontwikkelen. Kortom, flankerende geluidsoverdracht is één van de belangrijkste oorzaken van akoestisch falen in gebouwen, maar tegelijk ook het minst bekende en begrepen fenomeen.”

Resultaat van tien jaar voorbereiding

Akoestiek wordt al vele jaren door Buildwise onderzocht. In Limelette beschikt het innovatiecentrum over meerdere testlabo’s om de problematiek en oplossingen in reële omstandigheden onder de loep te nemen. “Door het toenemende succes van CLT en hout/staalskeletbouw zijn we het accent van ons onderzoek steeds meer op lichte constructies gaan leggen,” aldus Lieven De Geetere. “Hierbij groeide het idee voor de bouw van een nieuw testlab dat zich specifiek op flankerende geluidsoverdracht zou toeleggen. Dit fenomeen in situ onderzoeken, is immers onmogelijk omdat de aansluitingen en constructiedetails niet meer toegankelijk zijn. Dankzij de subsidies die we van de FOD Economie krijgen om pre-normatieve studies uit te voeren, konden we de laatste tien jaar dit project stap voor stap uitwerken. Met als resultaat dat we begin 2026 Flanking-Lab boven de doopvont konden houden: een onderzoeksfaciliteit waarbij flankerende geluidsoverdracht in genormaliseerde omstandigheden kan worden gemeten en geanalyseerd.”

Unieke testfaciliteit voor unieke resultaten

Het is met heel veel trots dat Buildwise het ‘Flanking-Lab’ aan de wereld voorstelt. En die wereld mag u zelfs vrij letterlijk nemen: dit is een testfaciliteit die zijn gelijke niet kent en mondiaal op interesse kan rekenen. “Het grote verschil is dat ons testlabo volledig neutraal onderzoek levert en vanuit een holistische benadering vertrekt,” verduidelijkt Lieven De Geetere. “De bedoeling is immers kant-en-klare bouwconcepten aan te bieden die door ons op akoestisch vlak zijn geverifieerd, maar ook aan alle andere technische vereisten – brandveiligheid, thermische weerstand, stabiliteit… - voldoen. Ik bedoel hiermee dat we de resultaten willen gebruiken om de TV 281 verder uit te breiden met akoestische oplossingen voor lichte constructies. Daarom is onze proefopstelling omvangrijker dan de meeste andere testfaciliteiten, zeker deze die zich in Europa bevinden. Zo hebben we de mogelijkheid om naast-, voor- en bovenliggende ruimtes te creëren, wat toelaat om de trillingsoverdracht in alle richtingen te controleren. Om dus onder strikt gecontroleerde laboratoriumomstandigheden na te gaan welke constructie of aansluiting voor de overdracht verantwoordelijk is.”

Meerdere verdiepingen simuleren

Daarnaast onderzoekt Flanking-Lab in hoeverre oplossingen (soepele muurstroken of trillingsdempende connectoren) het probleem van flankerende geluidsoverdracht kunnen indijken. “Ook daarvoor is het noodzakelijk om alle randvoorwaarden - zoals structurele belasting op bouwknopen, ongewenste geluidsoverdracht en nagalmtijd – volledig te beheersen,” aldus Lieven De Geetere. “Enkel op die manier is het mogelijk om tot betrouwbare en objectieve meetresultaten te komen. Alleen wordt nog te vaak uit het oog verloren dat deze oplossingen per etage een ander effect zullen creëren. Zeker wat betreft de zogenaamde akoestische muurstroken: hun gedrag verandert immers naarmate het gewicht ze dienen te dragen. Met andere woorden: hoe groter de belasting, hoe stijver het materiaal zal worden en hoe minder effectief deze oplossing zal zijn in de strijd tegen flankerende geluidsoverdracht. Daarom is het aangeraden om in functie van het gewicht uiteenlopende oplossingen toe te passen. Ook op dit vlak brengen we met Flanking-Lab een unieke toegevoegde waarde. De testfaciliteit is immers uitgerust met een hydraulische actuator waarmee we druk op de wanden en vloeren kunnen uitoefenen. Op die manier simuleren we het effect van flankerende trillingsoverdracht op verschillende etages – tot vijf bouwlagen in een lichte constructie. Dit laat toe om uit te zoeken welke connector of strook op elke verdieping het beste resultaat biedt.”

Van analyse tot akoestische score

Flanking-Lab stelt de deuren dus open voor aannemers en ontwerpers die hun lichte constructies op akoestische efficiëntie willen testen. Of producenten die een neutrale en onderbouwde analyse van de efficiëntie van hun trillingsdempende stroken of connectoren willen bekomen. “Natuurlijk moeten ze zelf voor de opbouw zorgen,” aldus Lieven De Geetere. “Daar biedt Flanking-Lab trouwens nog een Europese primeur: onze testfaciliteit beschikt over een rolbrug waarmee muren en wanden vanuit de vrachtwagen rechtstreeks in de proefpost kunnen worden geplaatst. Buildwise voert de metingen uit volgens de meest actuele proefnormen. Zo ontvangen onze klanten een objectief en betrouwbaar testrapport. Zoals al aangegeven, kunnen we ook op basis van de meetdata, samen met onze klanten, nieuwe bouwconcepten ontwikkelen. Daarnaast willen we een soort van score aan oplossingen en constructiemethodes toekennen – in analogie met de EPC-score – zodat de gebruikers een objectieve en genormaliseerde vergelijking kunnen maken. Tenslotte willen we deze proefpost op korte termijn laten accrediteren. In een latere fase wil Buildwise de scope van het Flanking-Lab uitbreiden, onder meer met analyses van de flankerende geluidsoverdracht bij verhoogde vloeren, valse plafonds, gordijngevels…”