Voorlopig nog maar weinig oplossingen tegen de vergroening van verven

Een versnelde vergroening

Door de opkomst van steeds beter isolerende bouwsystemen en langere vochtige periodes neemt de vergroening (of biologische contaminatie) van geschilderde gevels toe. Dit verschijnsel doet zich op alle materialen voor, maar is meer zichtbaar op lichtkleurige, en vooral geschilderde, gevels.

Vergroening is te wijten aan een langdurige vochtigheid van het oppervlak en niet aan de uitvoering van de schilderwerken zelf. Niet alle gevels worden op dezelfde manier aangetast; afhankelijk van de omgeving, de oriëntatie en de architectuur (aanwezigheid van een dakoversteek ...) kunnen de oppervlaktevochtigheid en de vergroening aanzienlijk variëren.

De laatste jaren stellen we een steeds snellere vergroening vast, waarbij het uitzicht van de gevel vaak na minder dan vier jaar verandert (zie afbeelding 1). De welgekende curatieve behandelingen worden beschreven in Buildwise-artikel 2021/06.05. Deze brengen echter onverwachte ingrepen en dus bijkomende kosten met zich mee.

Invloed van de verf en de ondergrond

Onlangs werd een eerste reeks kunstmatige vergroeningsproeven uitgevoerd om de invloed van de samenstelling van de verfsystemen en de ruwheid van de ondergronden beter te begrijpen.

De volgende verven werden beproefd (zie afbeelding 2):

• • een watergedragen acrylsysteem, traditioneel gebruikt op gevels, met twee primers: één op waterbasis (S1) of één op oplosmiddelbasis (oplosmiddelhoudend fixeermiddel) (S2)
  
• • een siloxaansysteem (S3), dat meer ademend is zodat waterdamp kan verdampen en dat een bepaalde waterafstotendheid heeft die de bevochtiging van het oppervlak kan beperken.
  

Om ondergronden met verschillende ruwheden te simuleren, werden bakstenen met verscheidene texturen beproefd (zie afbeelding 2):

• • een glad en gesloten oppervlak (B1)
  
• • een glad, licht geribbeld oppervlak met enkele open poriën (B2)
  
• • een oppervlak met plaatselijk grotere ruwheden (B3)
  
• • een gezandstraald oppervlak met een gestructureerd, homogeen reliëf (B4).

Het risico op vergroening werd bestudeerd door versnelde proeven. De geschilderde stalen werden in contact gebracht met een cultuur van algen- en cyanobacteriesoorten die representatief zijn voor de soorten die op gevels in België voorkomen. Vervolgens werden ze gedurende 17 weken blootgesteld aan cycli van licht en afvloeiend water dat deze algen en cyanobacteriën bevatte.

Proefresultaten

De proefresultaten tonen aan dat:

• de vergroening veel minder uitgesproken is op volledig gladde oppervlakken, wat aangeeft dat de ruwheid van de ondergrond een cruciale parameter is
• de acryl- en siloxaansystemen vergelijkbare resultaten vertonen, wat erop wijst dat de waterafstotende werking van siloxaanverf niet voldoende is om vergroening te voorkomen
• de aanwezigheid van een oplosmiddelhoudende primer het verschijnsel lijkt te beperken, vooral op gladde of licht gestructureerde oppervlakken. Op sterk gestructureerde oppervlakken, zoals gezandstraalde bakstenen, zou de invloed echter zeer gering blijven.

Wat zijn de oplossingen?

Uit deze eerste proeven, die zeker nog aangevuld zouden moeten worden, blijkt dat slechts weinige van de momenteel verkrijgbare verfsoorten de vergroening van gevels effectief beperken. Fabrikanten worden zich echter steeds meer bewust van het probleem. Zo beginnen sommigen verven aan te bieden die het verschijnsel aanzienlijk kunnen verminderen. Deze oplossingen blijven evenwel nog schaars en vereisen een verdere ontwikkeling en een nauwkeurigere beoordeling van de nieuwe mogelijke technologieën (versterkte waterafstotende werking, microstructuur die de waterafvoer vergemakkelijkt ...) en hun duurzaamheid. De wetgeving voor biociden wordt immers steeds restrictiever, waardoor het gebruik ervan door fabrikanten sterk beperkt wordt.

In de tussentijd is het belangrijk om de klant na de eerste schilderwerken te informeren dat vergroening kan optreden en dat een onderhoud (reiniging met zuiver water en eventueel een moswerend product) na enkele jaren nodig kan zijn.

Verder moeten schilders ook bijzondere aandacht besteden aan de voorafgaande reiniging van de gevels voordat deze opnieuw geschilderd worden. Er werden immers al biologische ontwikkelingen waargenomen onder de afwerking. Dit zijn waarschijnlijk resten die achtergebleven zijn en die zich verder ontwikkeld hebben onder de verf, wat leidt tot kleur­veranderingen of het loskomen van de verf.