Pairi Daiza heeft grootste botanische serre ter wereld
Met Edenya heeft Pairi Daiza zijn infrastructuur uitgebreid met een project dat zowel bouwkundig als technisch buiten de gangbare categorieën valt. De botanische serre, met een grondoppervlakte van 40.000 m² en een hoogte van 25 meter, wordt omschreven als de grootste tropische serre ter wereld. De realisatie, uitgevoerd door Deforche Construction Group uit Izegem, nam ongeveer drieënhalf jaar in beslag en vroeg een ongebruikelijke combinatie van disciplines: van structurele engineering en prefabricatie tot klimaatregeling en materiaaltechnologie.
Volgens CEO Jeroen De Cock was vooral de integratie van uiteenlopende randvoorwaarden bepalend voor de complexiteit. “De schaal is één aspect, maar de technische eisen en de functionele verwachtingen maakten het project bijzonder. Het gebouw moet tegelijk een stabiel binnenklimaat garanderen, grote overspanningen mogelijk maken en onderhoudstechnisch beheersbaar blijven.”
Architecturale intenties versus bouwrealiteit
Edenya is opgevat als een artificieel tropisch landschap waarin vegetatie, waterpartijen en fauna samenkomen. Dat concept heeft directe gevolgen voor de bouwkundige uitwerking. Transparantie en lichtinval waren cruciaal, maar moesten worden verzoend met isolatie-eisen, zonwering en veiligheid. Grote glasoppervlakken impliceren immers specifieke uitdagingen op het vlak van thermische prestaties en structurele belastingen. Bovendien vereist een tropisch binnenklimaat — gekenmerkt door hoge temperaturen en luchtvochtigheid — een constructie die bestand is tegen langdurige hygrothermische belasting.
De Cock: “De architecturale ambities vertalen zich niet automatisch naar uitvoerbare oplossingen. In dit project moest elk ontwerpbesluit worden getoetst aan stabiliteit, duurzaamheid en exploitatie.”
Engineering en detaillering
De engineering lag bij Forzon, de gespecialiseerde afdeling binnen Deforche Construction Group voor glazen dakconstructies. De opdracht omvatte de volledige structurele en bouwfysische uitwerking, inclusief materiaalkeuzes en knooppuntdetaillering. “De interactie tussen staal, aluminium en glas vraagt een hoge mate van precisie,” aldus De Cock. “Belastingen, vervormingen en toleranties moeten correct worden ingeschat, zeker bij overspanningen van deze orde. Daarnaast zijn er de gebruiksbelastingen en klimatologische invloeden, die in een serrecontext anders zijn dan in klassieke utiliteitsbouw.” Een belangrijk aandachtspunt was de uitwerking van complexe bouwknopen. Overgangen tussen dragende structuren en glaspartijen zijn kritische zones, zowel structureel als bouwfysisch. Fouten in detaillering kunnen leiden tot spanningsconcentraties, condensatieproblemen of onderhoudsrisico’s.
Prefabricatie als strategische keuze
Voor de uitvoering werd sterk ingezet op prefabricatie. De dakstructuur bestaat uit zestien modules van telkens ongeveer 2.500 m². Deze werden volledig op grondniveau opgebouwd, waarna ze in korte tijd op hun definitieve positie werden gehesen. Projectmanager Stijn Cappon licht toe: “Werken op de grond biedt evidente voordelen op het vlak van veiligheid en nauwkeurigheid. De modules konden onder gecontroleerde omstandigheden worden samengesteld, wat de kwaliteitsborging vereenvoudigde.”
Het hijsproces zelf vergde een minutieuze voorbereiding. Grote prefab-elementen combineren een relatief laag eigengewicht met aanzienlijke afmetingen, waardoor stabiliteit tijdens transport en montage kritisch wordt. “De hijsoperaties verliepen in een strak tijdschema,” zegt Cappon. “Elke module werd in ongeveer tien minuten tot op twintig meter hoogte gebracht.” De modulaire aanpak maakte het mogelijk om verschillende bouwfasen parallel te organiseren. Terwijl de dakstructuur werd geplaatst, konden onderliggende zones verder worden afgewerkt, wat de totale bouwtijd gunstig beïnvloedde.
Glasprestaties en binnenklimaat
Binnen Edenya vervult glas meerdere functies. Naast de evidente rol als bouwschil bepaalt het materiaal in belangrijke mate de lichtkwaliteit en stralingsbalans. Dat is relevant voor zowel plantengroei als diergedrag. “Standaardbeglazing biedt onvoldoende controle over UV-straling,” aldus Cappon. “Daarom is gekozen voor geïsoleerd, zonwerend en UV-regulerend veiligheidsglas. De samenstelling en coating zijn afgestemd op de specifieke eisen van het project.” De glasconfiguratie draagt bij aan thermische stabiliteit en beperkt ongewenste opwarming. Tegelijk blijft voldoende daglichttoetreding gegarandeerd, wat essentieel is voor het functioneren van het ecosysteem binnen de serre. Ook onderhoud speelde een rol in het ontwerp. Het dak is geschikt voor reiniging met robots, een keuze die operationele en praktische voordelen biedt. Menselijke interventies op hoogte worden beperkt en verstoring van de binnenomgeving wordt vermeden.
Materiaalgebruik en circulariteit
Het project werd opgevat volgens circulaire principes. Het toegepaste glas is cradle-to-cradle gecertificeerd, terwijl staal en aluminium grotendeels recycleerbaar zijn. Die materiaalkeuzes beïnvloeden niet alleen de milieu-impact, maar ook de technische levensduur en demonteerbaarheid. “Circulariteit gaat verder dan materiaalrecyclage,” stelt De Cock. “Het veronderstelt een ontwerp dat rekening houdt met toekomstige aanpassingen, vervangingen en functiewijzigingen.” Het modulaire karakter van de constructie sluit aan bij die visie. Lichte structuren en gestandaardiseerde componenten vergemakkelijken eventuele interventies en beperken materiaalverliezen.
Daarnaast werd aandacht besteed aan energie- en waterbeheer. Systemen voor ventilatie en waterrecuperatie dragen bij aan een gecontroleerd binnenklimaat en beperken het operationele verbruik. In een gebouw van deze schaal is dergelijke optimalisatie geen detail, maar een structurele noodzaak.
Structurele configuratie
De draagstructuur van Edenya wordt gekenmerkt door grote overspanningen en een driedimensionaal frame. De zogenaamde ‘boom’-pilaren fungeren als visueel en structureel element en laten vrije ruimtes toe zonder een dicht raster van kolommen. Overspanningen tot 48 en 51 meter vereisen een zorgvuldige dimensionering en knooppuntuitwerking. Stabiliteit, doorbuiging en dynamisch gedrag spelen daarbij een prominente rol. De keuze voor staal en aluminium weerspiegelt de nood aan een hoge sterkte-gewichtsverhouding. Ook brandveiligheid en rookbeheersing werden geïntegreerd. Op maat ontwikkelde rookluiken en geïsoleerde goten illustreren hoe technische installaties en bouwkundige oplossingen elkaar beïnvloeden.
Reflectie op schaal en specialisatie
Edenya illustreert hoe serreconstructie en utiliteitsbouw in bepaalde projecten naar elkaar toegroeien. De schaal, de structurele eisen en de technische integratie overstijgen de klassieke serretypologie, zonder de specifieke kenmerken ervan te verliezen. Voor de betrokken bouwpartners lag de uitdaging vooral in het beheersen van interfaces: tussen materialen, disciplines en uitvoeringsfasen. Het project toont aan dat prefabricatie, doorgedreven engineering en materiaaltechnologie steeds nadrukkelijker samenkomen in complexe bouwopgaven.
Edenya is met een grondoppervlakte van 40.000 m² en een hoogte van 25 meter de grootste tropische serre ter wereld.
De dakstructuur bestaat uit 16 modules die elk 2.500 m² overspannen en op grondniveau werden opgebouwd en per deel in tien minuten tot 20 meter hoogte gehesen.
De constructie van de modules op de grond duurde drie weken. Het bekleden van een module en afwerkingen op 20 meter hoogte nam 2,5 maand per module in beslag.
Per gevel was een bouwtijd van twee maanden nodig. De totale bouwduur van het project nam 3,5 jaar in beslag.
Het project gebruikt hoogkwalitatieve en duurzame materialen, zoals cradle-to-cradle gecertificeerd glas. Staal kan voor 90% worden gerecycleerd, aluminium voor 95%.
De constructie wordt ondersteund door ‘boom’-pilaren, met overspanningen van 48 meter en 51 meter.
Het frame is driedimensionaal, met goud gelakte afwerking.
De dakbekleding bestaat uit geïsoleerd zonwerend en UV-regulerend veiligheidsglas (8 mm / 15 mm / 55,2 mm).
De wandbekleding bestaat uit geïsoleerd en zonwerend veiligheidsglas (8 mm / 18 mm / 5 mm).
Er werden geïsoleerde goten met een breedte van 1,20 meter geplaatst en schuivende rookluiken op maat ontwikkeld, van 7 meter op 6 meter.
Ontdek in 30 minuten waarom je als bouwbedrijf eigenlijk zot bent als je deze miljardenmarkt links laat liggen. Schrijf je nu in voor de gratis webinar op 26/03.