Primeur op Kielsbroek: van afval tot fundering

De heraanleg van bedrijventerrein Kielsbroek omvat de volledige vernieuwing van de rijwegen, de aanleg van een dubbelrichtingsfietspad, een nieuwe gescheiden riolering en vergroening met zo’n 84 extra bomen. De hoofdas van het bedrijventerrein werd in een eerste fase al uitgevoerd. Momenteel legt aannemer Willemen Infra zich toe op de aanleg van fase 2 en 3 in het binnengebied van het terrein. De uitdaging bij het werken op een bedrijventerrein is de eis om elk bedrijf continu bereikbaar te houden. “Dat is fundamenteel anders dan werken in een woongebied of stadscentrum. Elk bedrijf heeft immers specifieke behoeften om de operationele continuïteit te verzekeren, bijvoorbeeld de bereikbaarheid van laad- en loskades. Om die goed in beeld te krijgen, zijn we samen met de leidende ambtenaar en het studiebureau met elk bedrijf gaan praten om de werking te begrijpen en afspraken te maken over de bereikbaarheid. Daar is best wel wat tijd ingekropen, maar we merken nu in de uitvoering dat dit rendeert. Een bijkomend voordeel is dat we elkaar nu ook beter kennen, dat zorgt voor wederzijds begrip”, vervolgt Frederik Swenters.

Dagelijkse afstemming

Nu in de uitvoering vinden aannemer en bedrijven elkaar snel via Whatsapp of een telefoongesprek. “Dat is niet gebruikelijk, maar het is een pragmatische manier om snel te schakelen bij een fout geparkeerde wagen of een kort hindermoment.”

Het nieuwe recyclagepark op Kielsbroek vormde een bijzondere uitdaging. “Mensen komen op afspraak naar het recyclagepark. Het is niet mogelijk hen à la minute te informeren over een gewijzigde situatie op de werf. Bovendien heeft het park maar één toegang voor personenwagens en één voor vrachtwagens. Die zijn onderling niet uitwisselbaar omdat ze op een ander niveau liggen. Dat betekent dat het recyclagepark enkele dagen onbereikbaar zal zijn wanneer we voor de toegang werken. Dankzij het reservatiesysteem voor het parkbezoek kunnen we enkele dagen sluiting laten inplannen op voorwaarde dat we dit minstens zes weken vooraf afspreken met de beheerder.”

BSM-fundering: ter plaatse recycleren

Het gescheiden rioleringsstelsel nabij de Schelde en een Aquafin-waterzuiverings­installatie blijkt niet het meest uitdagende in dit project te zijn. “We hebben in de eerste fase wel een damwand van 600 m lang tot in de Boomse klei aangebracht om de grondwatertafel te beheersen nabij een zettingsgevoelig gebouw. De echte uitdaging zit in de wegopbouw. We passen hier een fundering uit bitumen gestabiliseerd materiaal (BSM) toe en later volgen er ook nog twee innovatieve asfaltmengsels met een verhoogd recyclagepercentage. Die mengsels zijn ontwikkeld na de opstart van de werken. De keuze voor Kielsbroek als pilootproject voor de BSM-fundering kwam voort uit een vraag van Universiteit Antwerpen aan de stad. De keuze viel om verschillende redenen op Kielsbroek licht Frederik Swenters toe: “Het bedrijventerrein biedt een voldoende grote hoeveelheid asfaltverharding, er is de nodige ruimte om de mobiele centrale voor de productie van het BSM op te stellen én om het gefreesde asfalt te stockeren. Het grote voordeel van de BSM-fundering is immers dat het gefreesde asfalt op de werf blijft. We hebben het in situ verder gebroken naar de juiste fractie (korrelgrootte 0/14). Vervolgens produceert een mobiele mengcentrale het funderingsmateriaal door bitumen, water en een bindmiddel met het freesasfalt te vermengen. Een grote uitdaging hierbij is dat het freesasfalt van op de werf bepalend is voor de samenstelling van het BSM-mengsel. Er is dus eerst een vooronderzoek nodig dat zo’n 2 à 3 maanden in beslag neemt. Dat maakt dat de techniek alleen interessant is voor grote werven met voldoende ruimte, zoals hier op Kielsbroek.” Een bijkomend voordeel van het lokaal verwerken van het freesasfalt is het uitsparen van 600 tot 700 vragenwagenritten, goed voor zo’n 13.500 gereden kilometers. “Dat is gigantisch in het filegevoelige Antwerpen.”

Weersgevoelige techniek vraagt precisie en planning

Ook de weersomstandigheden spelen een bepalende rol bij het plaatsen van de BSM-fundering. “Het mengsel is temperatuur- en vochtgevoelig. BSM plaatsen bij regen is uitgesloten. Het opschuimen van het bitumen kan ook pas vanaf 10° Celsius. Dat betekent dat de techniek tussen oktober en maart niet bruikbaar is. We hebben de laatste goede week in oktober benut om de BSM-fundering van fase 1 te plaatsen. Om de continuïteit van de werken te verzekeren, voeren we nu eerst de rioleringswerken in fase 2 en 3 uit. Vervolgens plaatsen we eind maart de BSM-fundering in deze twee fases. 

De plaatsing van de BSM-fundering vraagt ook specifieke kennis en materieel. Het mengsel wordt met een asfaltspreidmachine met hoogverdichtingsbalk geplaatst. De verdichting gebeurt met tot 15 ton zware walsen. Ze moeten de fundering tot 100% Proctor verdichten. Dit vraagt tot 15 walsovergangen. Die worden bovendien heel nauwgezet opgevolgd met slimme, gps-gestuurde software waarbij ook de verdichtingsgraad tijdens elke walsovergang wordt gemonitord. Dankzij deze unieke fundering is het de verwachting dat het bovenliggende asfalt langer meegaat. Zelfs op een bedrijventerrein met veel vrachtverkeer. En of die verwachting klopt, gaat de Universiteit Antwerpen hier de komende jaren onderzoeken. Om dat onderzoek mogelijk te maken, plaatsen we sensoren in de fundering, en straks ook in de asfaltlagen om de nodige data te verzamelen. De universiteit was overigens ook onze partner om de voorstudie voor de samenstelling van de BSM-fundering uit te voeren”, vertelt Frederik Swenters.

Pionierswerk in asfaltrecyclage

Naast de innovatieve fundering wordt ook in de asfaltlagen zelf uitzonderlijk veel gerecycleerd materiaal toegepast. De toplaag zal circa 40 % gerecycleerd asfaltgranulaat bevatten, de onderlaag zelfs 70%. In klassieke asfaltmengsels wordt in SMA-toplagen doorgaans geen recyclagemateriaal toegepast, in onderlagen gemiddeld 40 % tot 50 %. “Kielsbroek gaat dus significant verder. Om te voldoen aan de kwaliteits- en levensduureisen brengen we tijdens de productie het bitumen in het gerecycleerde asfalt opnieuw in conditie met behulp van een specifiek verjongingsmiddel. Het bepalen van dat verjongingsmiddel vraagt ook weer specifiek vooronderzoek. Nog innovatief hier is dat we voor de toplaag recyclage-asfalt van een SMA-mengsel (steenmastiekasfalt) moeten toepassen. Het is niet gebruikelijk dat dit type asfalt afzonderlijk wordt gerecycleerd, waardoor we het niet op stock hebben. Die stock bouwen we nu gericht op met oog op de aanleg van de toplaag”, geeft Frederik Swenters mee.